تبلیغات
بصیرت و صبر - تحقق ولایت فقیه در نظام جمهوری

بازدید : مرتبه
تاریخ : دوشنبه 24 خرداد 1389
نسبت ولایت و جمهوریت
دكتر احمدرضا یزدانی مقدم*
با مراجعه به آراء و نظریات اندیشمندان بزرگی همچون امام خمینی (ره) و علامه طباطبایی، می‌توان جایگاه مردم در مدل ولایت فقیه و روش‌های حفظ حقوق آنان را به طور مطلوبی تشریح كرد. به قول عالمان سیاسی، تشریح موضوع‌های فلسفه سیاسی، به اینكه چه چارچوب نظری برای آن برگزیده شود، بستگی دارد؛ در فلسفه سیاسی متناسب با چارچوب اتخاذ شده، پاسخ‌ها متفاوت است. در اندیشه امام راحل(ره)، حكومت ولایت فقیه برای تأمین و حفظ مصالح مردم تشكیل می‌شود، یعنی مردم موضوع و اساس برای تشكیل و تداوم این حكومت هستند. امام خمینی(ره) همچنین در جای دیگری، ولایت را مبتنی بر احراز و حفظ مصلحت مردم می‌خوانند، از این رو مردم جایگاه بسیار مهمی در نظریه ولایت فقیه حضرت امام خمینی (ره) دارند.

تحقق ولایت فقیه در نظام جمهوری

نسبت ولایت و جمهوریت
دكتر احمدرضا یزدانی مقدم*
با مراجعه به آراء و نظریات اندیشمندان بزرگی
همچون امام خمینی (ره) و علامه طباطبایی، می‌توان جایگاه مردم در مدل ولایت فقیه و روش‌های حفظ حقوق آنان را به طور مطلوبی تشریح كرد. به قول عالمان سیاسی، تشریح موضوع‌های فلسفه سیاسی، به اینكه چه چارچوب نظری برای آن برگزیده شود، بستگی دارد؛ در فلسفه سیاسی متناسب با چارچوب اتخاذ شده، پاسخ‌ها متفاوت است. در اندیشه امام راحل(ره)، حكومت ولایت فقیه برای تأمین و حفظ مصالح مردم تشكیل می‌شود، یعنی مردم موضوع و اساس برای تشكیل و تداوم این حكومت هستند. امام خمینی(ره) همچنین در جای دیگری، ولایت را مبتنی بر احراز و حفظ مصلحت مردم می‌خوانند، از این رو مردم جایگاه بسیار مهمی در نظریه ولایت فقیه حضرت امام خمینی (ره) دارند.

همچنین جایگاه مردم در حكومت ولایی در اندیشه علامه طباطبایی، بسیار مهم است و ایشان در تفسیر شریف المیزان، از حكومت اجتماعی دینی یاد می‌كنند. بر اساس نظریه حكومت اجتماعی دینی، اسلام یك دینی اجتماعی است و لازمه اجرا و پیاده‌سازی احكام اسلامی و دستورات دینی، ‌تحقق چیزی است كه علامه طباطبایی از آن به عنوان اجتماع اسلامی نام می‌برند. حكومت هم برخاسته از همین اجتماعی است كه در اسلام به آن راهنمایی شده است. مردم جایگاه بسیار مهمی در تشكیل و به وجود آمدن حكومت اسلامی دارند. این بحث بسیار گسترده است، هم از نظر امام راحل، هم از نظر علامه طباطبائی و یا از نظر برخی دیگر از اندیشمندان همچون فارابی، بوعلی سینا و ... این موضوع جنبه‌ها و ابعاد گوناگونی دارد. حال این موضوع قابل طرح است كه ولایت فقیه از چه طریقی قابل پیاده‌سازی در اجتماع است؟

امام خمینی (ره)، تحقق ولایت فقیه را به صورت جمهوری مطلوب می‌دانستند. در تشریح این موضوع باید رابطه ولایت فقیه با جمهوریت تشریح شود؛ جمهوریت و ولایت فقیه با یكدیگر ارتباط دارند، اما این ارتباط به مواضع كه اتخاد می‌شود و همچنین به تعاریفی كه از این مفاهیم ارائه می‌شود، بستگی دارد؛ یعنی تحقق ولایت فقیه در اجتماع از طریق دیگری هم امكان داشته است، اما امام راحل صورت مناسب حكومت برای تحقق ولایت فقیه را نظام جمهوری اسلامی تشخیص و آن را شعار خود قرار دادند و تأكید كردند كه هرگز از آن تخطی نشود. به عقیده امام خمینی (ره)، تحقق ولایت فقیه در زمان حاضر به شكل جمهوری اسلامی امكان‌پذیر است. تشكیل حكومت اسلامی و پیاده‌سازی ولایت فقیه از طریق جمهوریت از نظر امام راحل، بسیار پراهمیت بوده است.

پاسخی كه امام راحل به پرسش امامان جمعه مبنی بر اینكه ولایت برای فقیه در چه شرایطی است، می‌فرمایند كه فقیه در جمیع صور، ولایت دارد و در زمان حاضر، لازمه تحقق چنین ولایتی برای فقیه، رأی مردم است كه از آن به بیعت هم تعبیر می‌شود. امام خمینی (ره) همچنین در پاسخ به آیت‌الله مشكینی كه در آن زمان رئیس بازنگری قانون اساسی بودند، فرمودند: «با توجه به اینكه اعضای مجلس خبرگان رهبری، نمایندگان مردم هستند، پس فقیهی كه به وسیله این مجلس انتخاب می‌شود نیز از سوی مردم برگزیده شده است.» نسبت ولایت فقیه و جمهوریت در اندیشه امام راحل(ره)، نسبت بسیار روشنی است؛ یعنی مشخص است كه امام خمینی (ره) میان ولایت فقیه و جمهوریت، نه تنها تناقضی نمی‌بیند، بلكه اصلاً ولایت فقیه را مبتنی بر جمهوریت می‌دانند. بر همین مبنا هم هست كه امام راحل ایده جمهوری اسلامی را ارائه و بر آن تأكید می‌كنند. حكومت اسلامی، جمهوریت و ولایت فقیه، در نظریات امام راحل، بحث پر دامنه‌ای است كه متأسفانه مبانی فقهی و اندیشه‌ای مرتبط با این موضوع به دلیل كوتاهی‌هایی كه در تبیین و تشریح آن شده، به اندازه كافی مورد توجه واقع نشده است.

همچنین این موضوع در اندیشه علامه طباطبایی هم به تفصیل تشریح شده است، علامه طباطبایی پیش از امام راحل، در مقاله «ولایت و زعامت» - البته این مقاله در دهه 80 با نام ولایت و رهبری تجدید چاپ شده، اما نام صحیح آن، همان ولایت و زعامت است كه در سال 1340 از سوی شهید مرتضی مطهری منتشر شده است- ایده حكومت اسلامی را مطرح كردند. چارچوب فكری علامه طباطبایی، حكومت اسلامی را مبتنی بر نظرها، آرا و انتخاب مردم می‌شمارد؛ چه در این مقاله كه به زبان فارسی است و چه در آثاری كه ایشان به زبان عربی دارند و از جمله تفسیر المیزان، همین موضوع به تفصیل تشریح شده است.

مردم و صیانت از حقوق مشروع و حقه آنها در نظام جمهوری اسلامی ایران در سیره عملی امام خمینی (ره) و رهبر معظم انقلاب تشریح شده و جزو تأكیدات ایشان بوده است. بر اساس قانون اساسی، چنانچه در موعد برگزاری انتخابات مجلس شورای اسلامی، كشور در شرایط بحرانی و ویژه‌ای قرار بگیرد، این امكان وجود دارد كه برگزاری انتخابات به تعویق افتاده و به زمان دیگری موكول شود.

برای مثال كشور در دوران جنگ تحمیلی در چنین موقعیتی قرار گرفت و نظراتی مبنی بر عدم برگزاری انتخابات و برگزاری آن در زمانی دیگر مطرح شد. این امر از نظر قانونی مشكلی نداشت و یك امر متعارف پذیرفته شده در قوانین بین‌المللی نیز آمده است كه در شرایط ویژه جنگ و بمباران و ناامنی، انتخابات نهادهای سیاسی و انتخابی متوقف و به زمان دیگری موكول شود. این پیشنهاد با امام خمینی (ره) در میان گذاشته شد، اما امام راحل به این مسئله رضایت ندادند و اصرار داشتند كه انتخابات در هر شرایطی برگزار و حقوق مشروع و حقه مردم حفظ شود كه بر این اساس انتخابات برگزار شد. پر واضح است كه امام خمینی (ره) در هیچ شرایطی حاضر نبوده‌اند كه در نظام جمهوری اسلامی، به حقوق حقه مردم خدشه‌ای وارد شود. امام راحل همواره بر حفظ و صیانت از حقوق مشروع مردم، تأكید بسیار و عنایت ویژه‌ای داشته‌اند و این از اركان اصلی نظام جمهوری اسلامی می‌شمارند. رهبر معظم انقلاب نیز در انتخابات مكرر بر این مسئله تأكید داشته‌اند و ایشان در بیانات خود همواره بر صیانت از حقوق مردم به مسئولان سفارش كرده‌اند.



برچسب ها: تحقق ولایت فقیه در نظام جمهوری، ولایت فقیه، صبر وبصیرت،
ارسال توسط سین.راد
آرشیو مطالب
نظر سنجی
من چقدر باحالم؟





صفحات جانبی
پیوند های روزانه
امکانات جانبی
blogskin
عضویت در خبرنامه





Powered by WebGozar